Koniec letniego rozejmu. Kalendarz wrześniowych strajków we Włoszech jest już pełny

Włochy mają rozwiązanie, którego brakuje w większości Europy. Nazywa się franchigia estiva i oznacza po prostu, że w szczycie sezonu wakacyjnego związki zawodowe nie mogą ogłaszać strajków w lotnictwie i na kolei. W tym roku okres ochronny zaczął się 27 lipca. Kończy się 5 września.

Kalendarz włoskiego ministerstwa infrastruktury i transportu, w którym każda akcja protestacyjna musi zostać zgłoszona z wyprzedzeniem, wypełnił się w ciągu kilku dni od momentu, gdy stało się jasne, że rozejm dobiega końca. Wrzesień ma kilkanaście dat, w których coś stanie. Nie wszystkie są jednakowo groźne.

7 i 8 września: kolej staje na dobę

Pierwsze poważne uderzenie przychodzi niemal natychmiast po wygaśnięciu zakazu. Ogólnokrajowy strajk personelu kolejowego zaczyna się o 21:18 w poniedziałek 7 września i trwa do 21:17 we wtorek 8 września. Ta dziwna godzina to nie pomyłka, tylko efekt precyzyjnego liczenia dwudziestu czterech godzin od momentu zgłoszenia protestu.

Do akcji przystępują maszyniści i drużyny konduktorskie Grupy FS, Trenitalii, Trenitalia Tper oraz Mercitalii Rail. Protest ogłosiły Cub Trasporti, SGB, Orsa i zgromadzenie krajowe personelu pokładowego. Tego samego dnia dochodzą osobne strajki regionalne w Piemoncie i Trentino-Górnej Adydze, gdzie pracownicy Trenitalii przerywają pracę na osiem godzin, od 9:01 do 17:00.

Na pociągi regionalne obowiązują pasma gwarantowane: od 6:00 do 9:00 i od 18:00 do 21:00 w dni robocze. Dla połączeń dalekobieżnych Trenitalia publikuje wcześniej listę składów, które pojadą mimo wszystko. Warto ją sprawdzić, zamiast zakładać, że Frecciarossa zawsze wyjedzie.

Kilka dni później dochodzi jeszcze jedna warstwa. Od 21:00 w czwartek 10 września do 20:59 w piątek 11 września strajkuje personel utrzymania i inżynierii RFI w rejonie Werony, a w zbliżonym oknie czasowym protestują przewoźnicy towarowi Captrain Italia oraz DB Cargo Italia w Lombardii.

13 września: niedziela, której lepiej nie mieć w bilecie

Dla podróżujących samolotem pierwsza naprawdę niewygodna data wypada w niedzielę 13 września. Na obu rzymskich lotniskach, Fiumicino i Ciampino, przez pełną dobę, od północy do północy, strajkuje personel ADR Security. To ludzie obsługujący kontrolę bezpieczeństwa, czyli dokładnie to wąskie gardło, przy którym najłatwiej stracić samolot.

Tego samego dnia od 11:00 do 15:00 przerywają pracę obsługa naziemna i personel operacyjny lotnisk w Pizie i Florencji. Toskańscy pracownicy zapowiedzieli dodatkowo wstrzymanie się od nadgodzin aż do 12 października, co może odbijać się na organizacji pracy również poza samym dniem protestu.

Tu warto zaznaczyć rozbieżność między źródłami. Część włoskich serwisów podaje przy dacie 13 września inne firmy i inne lotniska, w tym Malpensę, Turyn i Varese. Fiumicino pojawia się w każdej wersji, przy pozostałych portach obraz jest mniej pewny.

30 września: godziny wybrane nieprzypadkowo

Najciekawszy technicznie jest ostatni dzień miesiąca. W środę 30 września kontrolerzy ruchu lotniczego z ENAV oraz pracownicy Techno Sky, spółki odpowiadającej za utrzymanie systemów wspomagania lotów, przerywają pracę na cztery godziny, od 13:00 do 17:00. Protest ogłosiła Uiltrasporti, a udział potwierdzono w Rzymie, Bolonii i Bari.

Włoski nadzór lotniczy ENAC chroni dwa pasma czasowe, w których loty muszą być obsłużone niezależnie od strajku: od 7:00 do 10:00 i od 18:00 do 21:00. Okno wybrane przez związkowców mieści się dokładnie pomiędzy nimi. Gwarancje nie działają.

26 września: dzień, w którym staje wszystko naraz

W sobotę 26 września odbywa się strajk generalny ogłoszony przez CSLE przy poparciu FISI. Obejmuje sektor publiczny i prywatny, od szkół i służby zdrowia po transport. Dla komunikacji miejskiej podano konkretne ramy, od 8:00 do 21:00. Dla kolei, lotnictwa i żeglugi kalendarz ministerstwa mówi o czasie trwania do dwudziestu czterech godzin, ale bez sprecyzowanej formuły.

To jedyna data we wrześniu, w której pociągi, samoloty i transport miejski figurują w kalendarzu jednocześnie. Jeśli ktoś planuje tego dnia podróż łączoną, na przykład pociąg na lotnisko i lot do Polski, ryzyko kumuluje się na każdym etapie.

Miasta: rozdrobniona seria mniejszych akcji

Transport lokalny nie podlegał letniemu zakazowi i dlatego jego kalendarz jest gęsty przez cały miesiąc. Genua staje 4 września, autobusy dowożące na weneckie lotniska 5 września po południu, Vicenza 7 września na całą dobę, Trydent, Udine i Foggia 10 września, Bergamo 14 września rano, Florencja 18 września na cały dzień, Umbria 22 września, autobusy w rejonie Neapolu 28 września.

Szczyt przypada na wtorek 15 września, kiedy jednocześnie protestuje komunikacja we Florencji i Prato, w Pizie, Wenecji, Rawennie oraz Neapolu.

Co z tego wynika dla pasażera

Wbrew wrażeniu, jakie robi taka lista, nie każdy strajk we Włoszech kończy się chaosem. Skala zakłóceń zależy od tego, ilu pracowników faktycznie przystąpi do protestu, a tego zwykle nie da się przewidzieć z wyprzedzeniem. Akcje popierane przez duże centrale związkowe uderzają mocniej niż te ogłaszane przez mniejsze organizacje.

Prawa pasażera są za to jasne. Przy odwołanym locie z lub do Unii Europejskiej przysługuje zwrot pieniędzy albo przebukowanie na inny rejs, a linia musi dać wybór. Przy oczekiwaniu dłuższym niż dwie godziny dochodzi obowiązek zapewnienia opieki, w tym posiłków i napojów. Trenitalia oraz Italo zwracają pieniądze za odwołane pociągi automatycznie, w ciągu trzydziestu dni.

Najprostsze zabezpieczenie jest banalne i wciąż niedoceniane: kalendarz strajków jest publiczny i dostępny na stronie ministerstwa transportu pod adresem scioperi.mit.gov.it. Można go sprawdzić przed kupnem biletu, nie po.

A jeśli mimo wszystko strajk zablokuje przesiadkę i zostanie nam nieplanowany dzień w Rzymie, Florencji czy Bolonii, to trudno nazwać to najgorszym scenariuszem. Włoskie miasta znoszą taki przymusowy postój lepiej niż większość miejsc w Europie. Chodząc po nich z audioprzewodnikiem w uchu, można w kilka godzin wyciągnąć z takiego dnia więcej niż z zaplanowanej wcześniej przesiadki.