Linie lotnicze od dekad liczą każdy gram na pokładzie. W 1987 roku American Airlines zabrały jedną oliwkę z sałatek w pierwszej klasie i według branżowej legendy oszczędziły na tym około 40 tysięcy dolarów rocznie. Trzy dekady później United zaczęły drukować magazyn pokładowy na cieńszym papierze, co dało blisko 300 tysięcy dolarów oszczędności na paliwie w skali roku, a w 2024 roku zrezygnowały z magazynu całkowicie. Przewoźnicy kupują lżejsze wózki i fotele, cieńsze szkło, a niektórzy tankują mniej wody pitnej. Na jeden czynnik nie mieli dotąd żadnego wpływu: na to, ile ważą sami pasażerowie.

Co dokładnie policzyli bankierzy

W styczniu 2026 roku bank inwestycyjny Jefferies opublikował analizę, która w amerykańskich mediach rozeszła się błyskawicznie. Jej współautorka, analityczka Sheila Kahyaoglu, przyjrzała się popularności leków z grupy GLP-1, takich jak Ozempic czy Wegovy, i zadała dość przyziemne pytanie: co oznaczałoby dla linii lotniczych społeczeństwo, które jest wyraźnie szczuplejsze?

Założenie było proste. Przeciętny pasażer waży o 10 procent mniej, czyli przy średniej około 84 kg mniej więcej 8-9 kg. Samolot nie staje się jednak lżejszy o 10 procent, bo ludzie to tylko część tego, co zabiera na pokład. W analizie posłużono się Boeingiem 737 MAX 8, który pusty waży około 45 ton i może zabrać do około 21 ton paliwa, a do tego dochodzą bagaże i cargo. W takim układzie cały samolot byłby lżejszy o mniej więcej 2 procent, a zużycie paliwa spadłoby o około 1,5 procent.

Brzmi skromnie, dopóki nie spojrzy się na skalę. Cztery największe linie w USA, czyli American, Delta, Southwest i United, zużywają rocznie około 16 miliardów galonów paliwa (ponad 60 miliardów litrów) wartego blisko 39 miliardów dolarów. Półtora procent z tej kwoty to według Jefferies nawet 580 milionów dolarów oszczędności rocznie. Zysk na akcję tych spółek wzrósłby o około 4 procent, bo paliwo to zwykle jedna piąta do jednej czwartej wszystkich kosztów przewoźnika.

Gdzie jest haczyk

W internecie szybko pojawiły się nagłówki, że linie "już oszczędzają miliony", ale to nadinterpretacja. Analiza opisuje scenariusz, a nie stan faktyczny. Leki GLP-1 są w USA drogie dla wielu osób płacących z własnej kieszeni, więc nie wiadomo, jak szybko i jak szeroko przełożą się na średnią wagę pasażerów. Sami autorzy zaznaczają, że pominęli w wyliczeniach spadek sprzedaży przekąsek na pokładzie, który może przyjść razem z mniejszym apetytem. Część komentatorów zwraca też uwagę na odwrotny efekt: ludzie, którzy poczują się lepiej, mogą latać częściej, a wtedy rośnie zarówno przychód, jak i zapotrzebowanie na paliwo.

Ważenie pasażerów to nie science fiction

Dla linii lotniczych waga pasażera to nie temat tabu, tylko dane do obliczeń. Przy każdym locie trzeba wiedzieć, ile waży samolot i jak ten ciężar jest rozłożony, a przewoźnicy zwykle opierają się na uśrednionych wartościach. Żeby te średnie miały sens, niektórzy po prostu je sprawdzają. Air New Zealand ważyło pasażerów razem z bagażem podręcznym w 2023 roku, Korean Air robiło to we wrześniu 2023 na lotnisku Gimpo, a Finnair w 2024 roku zapraszało ochotników na wagę przy bramkach w Helsinkach. Dane były anonimowe i służyły do planowania lotów, a nie do wystawiania rachunków.

Jedna linia poszła jednak krok dalej. W 2013 roku maleńka Samoa Air, która latała samolotami na kilka czy kilkanaście miejsc, wprowadziła bilety liczone od kilograma. Pasażer płacił od około 1 do 4 dolarów za każdy kilogram siebie i swojego bagażu, zależnie od długości trasy. Prezes linii przekonywał, że to najuczciwszy system na świecie. Przewoźnik dziś już nie istnieje, a jego pomysł nigdy nie trafił do dużych linii.

Czy w takim razie bilety stanieją?

Na to nie ma co liczyć. Oszczędności na paliwie raczej poprawią wyniki finansowe przewoźników, niż obniżą ceny biletów. Dyskusja o tym, kto powinien płacić za kilogramy, wraca za to regularnie. Belgijski naukowiec Damien Ernst z Uniwersytetu w Liège proponował, żeby cięższe osoby płaciły więcej, bo przewiezienie ich wymaga więcej energii. Krytycy od razu ochrzcili to "podatkiem od tuszy" i przypomnieli, że waga zależy częściowo od genów, a publiczne ważenie przy bramce byłoby po prostu upokarzające.

Jest też drugi wątek, o którym pasażerowie przypominają sobie w każdej ciasnej klasie ekonomicznej. W latach 70. fotel w ekonomie miał zwykle 45-46 cm szerokości, dziś u wielu przewoźników to 41-43 cm. Kilka amerykańskich linii wymaga od osób, które nie mieszczą się w jednym fotelu, wykupienia drugiego miejsca. Airbus opatentował nawet ławkę, na której miejsce dopasowuje się do pasażera, a cena zależałaby od zajętej przestrzeni.

Na razie pewne jest jedno: dla linii lotniczych każdy kilogram ma swoją cenę, a ta oliwka sprzed blisko 40 lat wcale nie była przesadą. Tańszy lot dla przewoźnika nie oznacza jeszcze tańszego biletu dla nas, więc wciąż najwięcej daje dobre szukanie, choćby w Kokpit.pro, gdzie loty wyszukuje się według własnych kryteriów. A kiedy już wylądujemy i ruszymy zwiedzać miasto, lżejszy bagaż też się przyda. Zamiast papierowego przewodnika wystarczy telefon i audioprzewodnik Travio.pl, który opowiada o mijanych zabytkach w trakcie spaceru.

🎧

Wspierasz mnie, korzystając z Travio

Travio to mój audioprzewodnik z milionem nagrań o miejscach na świecie. Korzystając z niego, wspierasz moją pracę.

Wypróbuj →